Kościół p.w. Św. Doroty

Cieksyn to wieś (ok. 2.000 mieszkańców) leżąca nad Wkrą, przy ujściu Nasielnej, ok. 12 km na płn. od Modlina. Jej nazwa pochodzi od imienia Cieksza.

Istniała już w XV w. – najstarsza wzmianka źródłowa świadcząca o istnieniu parafii pochodzi z 1423 r. Zapisy w kronikach kościelnych mówią, że tutejszy kościół uposażony był przez rycerza Falentę, od początku XV w. wieś należała do Bielińskich h. Junosza. W II poł. XVI w. biskup płocki Jakub Bieliński i jego bratankowie Jan Borukowski – biskup przemyski, podkanclerzy koronny i Piotr Borukowski – opat benedyktynów płockich ufundowali w rodzinnych dobrach nową świątynię. Do jej budowy zatrudniono mieszkającego wówczas w Płocku muratora włoskiego Jana Baptystę Wenecjanina. Biskup Bieliński konsekrował świątynię w roku w 1580.

Wieś doznała zniszczeń podczas „potopu” szwedzkiego. Pamiątką tamtych wydarzeń są zapewne kule wmurowane w ściany kościoła. Ponownie wojna pojawiła się tu w 1806 r. kiedy armia napoleońska stoczyła na przyległym terenie bitwę z Rosjanami. Tereny nad Wkrą stały się też areną walk w sierpniu 1920 r.

W kilkusetletnich dziejach kościoła pw. Św. Doroty był on kilkakrotnie remontowany. W latach 1909-11 remontu i częściowej przebudowy dokonał architekt Stefan Szyller. Trzeba było też świątynię naprawiać po licznych zniszczeniach wojennych. Mimo to kościół zachował dawny kształt o gotyckich ścianach z uskokowymi przyporami, zamkniętych łukami oknach i prostej fasadzie zwieńczonej trójkątnie i ozdobionej kolumnowym gankiem z rozbudowanym renesansowym szczytem. Dach kryty blachą, od północy dobudowana masywna wieża. Wnętrze jednoprzestrzenne z węższym prezbiterium, ozdobione charakterystycznym dla budowli stawianych przez Wenecjanina sklepieniem pułtuskim. Jest to sklepienie kolebkowe dekorowane wypukłą dekoracją kasetonową. Ołtarz główny renesansowo-manierystyczny pochodzi z ok. 1600 r., w podobnym stylu ołtarze boczne. Ambona zdobiona figurami świętych. W kaplicy św. Anny współczesny witraż Chrystusa Miłosiernego. Na ścianie nawy figuralne płyty nagrobne Jana i Piotra Borukowskich.

Po zakończeniu II wojny światowej świątynię remontował ks. Tadeusz Kamiński, proboszcz cieksyński w latach 1945–1967. Zakupił 17-głosowe organy, odnowił kościół z zewnątrz, sprawił gipsowe stacje Drogi Krzyżowej. W 1952 r. Stefan Domurat wykonał polichromię, sprowadzono neogotycki prospekt organowy, a w latach 1957–1958 odrestaurowano rzeźby Grupy Ukrzyżowania. Pod koniec XX w. wykonano nowe dębowe ławki i konfesjonały.

W otoczeniu kościoła pomnikowe okazy drzew: dęby szypułkowe, lipy drobnolistne (najpotężniejsza o obw. 670 cm i 27 m wysokości), klon zwyczajny.

Źródło: Glinka Tadeusz i inni. Mazowsze Północne. Przewodnik. SiT Warszawa 1999.

Internet: http://www.swrocha.pl/joomla/index.php/historia-kosciola

http://pl.wikipedia.org/wiki/Kościół_św._Doroty_w_Cieksynie

Miejsce znajduje się na szlakach

Pobierz aplikację

Geoportal